Analiza otoczenia firmy: o czym pomyśleć przed rozpoczęciem działalności?

Rozpoczęcie działalności gospodarczej wymaga starannego przygotowania. Aby jednak nie robić ważnego kroku na ślepo, warto wcześniej zmapować środowisko, do którego chcesz wejść ze swoim pomysłem.

Do oceny sytuacji rynkowej służą metody analizy strategicznej, które możesz wykorzystać nie tylko przy zakładaniu firmy, ale także przy podejmowaniu kluczowych decyzji zarządczych. Dzięki analizie odkryjesz mocne i słabe strony swojego biznesu, ocenisz konkurencję i łatwiej wycenisz swoje produkty.

Przedstawimy Ci trzy najpopularniejsze metody:

Analiza pięciu sił Portera

Metoda Portera skupia się na ocenie konkurencji na rynku. Bada ona zagrożenia, na jakie narażona jest Twoja firma ze strony:

  • Istniejących konkurentów;
  • potencjalnych konkurentów;
  • substytutów (które są alternatywą dla Twoich produktów lub usług);
  • dostawców;
  • klientów.

Każda sekcja analizy analizuje następnie różne siły działające w branży.

Istniejący i potencjalni konkurenci

Kluczowym punktem analizy jest prawidłowa identyfikacja konkurentów. Dlatego należy jasno określić, z kim realnie będziemy konkurować na rynku. Przykładowo, jeśli produkujesz luksusowe samochody, to nie będą Ci znacząco zagrażać producenci najtańszych aut.

Następnie porównaj swoją ofertę z wybranymi konkurentami. Czym różnią się wasze produkty/usługi? Jak wypadają pod względem cenowym? Czy Twoi konkurenci oferują jakieś dodatkowe usługi do swoich produktów? Jeśli rynek jest zalany konkurentami z podobną ofertą, klienci łatwo uciekną gdzie indziej przy najmniejszym problemie. Ale jeśli jest niewielu konkurentów, Twoja sytuacja jest łatwiejsza.

Porównanie pomoże Ci jasno określić przewagę Twoich produktów lub usług nad produktami lub usługami konkurencji. Następnie możesz wykorzystać te zalety, zwane czasem unikalnymi punktami sprzedaży (USP), w swoim marketingu.

Oprócz istniejących konkurentów, powinieneś zainteresować się również tymi, których jeszcze nie ma na rynku. Jeśli działasz w lukratywnej branży, do której łatwo wejść, wkrótce mogą pojawić się nowi gracze. Dlatego przy planowaniu weź pod uwagę, że konkurenci rosną lub zmieniają swoją ofertę, dlatego co jakiś czas aktualizuj swoje porównanie.

Substytuty

Substytuty, czyli produkty i usługi, które klienci mogą zdecydować się zastąpić, również stanowią potencjalne ryzyko dla firmy. Substytut może być bardzo różny od Twojego produktu - musi tylko zaspokajać tę samą potrzebę. Na przykład, jeśli produkujesz herbatę, warto monitorować ceny kawy, którą wiele osób pije rano zamiast herbaty.

Wpływ dostawców i klientów

Na koniec oceń pozycję przetargową ważnych partnerów na Twoim rynku - dostawców i nabywców. Jak duża jest ich liczba? Czy jesteś uzależniony od któregoś z nich? Ich pozycja będzie miała istotny wpływ na Twoją pozycję rynkową.

Przykładowy model

Wynik analizy Portera dla nowej marki odzieżowej może wyglądać mniej więcej tak:

  • Istniejący konkurenci. Na rynku odzieży damskiej działa obecnie kilku głównych konkurentów o ugruntowanych markach i sieciach dystrybucji, uzupełnionych przez kilkunastu lokalnych detalistów. Poziom istniejącej konkurencji na rynku jest więc stosunkowo wysoki.
  • Potencjalni konkurenci. Segment odzieży damskiej nie podlega znaczącym regulacjom rządowym. Wejście na rynek wymaga jednak inwestycji w produkcję, marketing i dystrybucję. Ryzyko wejścia nowych konkurentów na rynek jest średnie.
  • Substytuty. Marka sukienki damskie konkuruje nie tylko z innymi specjalistycznymi producentami, ale także z dużymi domami mody, które z reguły oferują lepszą cenę. Zagrożenie substytutami jest więc wysokie.
  • Pozycja przetargowa dostawców. Na rynku tkanin jest tylko kilku rzetelnych dostawców, którzy mają również umowy z konkurentami. Ich pozycja przetargowa jest więc stosunkowo silna.
  • Pozycja przetargowa klientów. Sukienki damskie są kupowane przez większość populacji kobiet; ponadto miłośniczki designerskich sukienek są wierne swoim ulubionym markom i lubią za nie dodatkowo płacić. Siła przetargowa klientów jest zatem niska.

Uwaga: Zaleca się uzupełnienie analizy o porównanie oferty nowej firmy z ofertą dotychczasowych konkurentów.

PESTLE

Analiza PESTLE bada otoczenie (makrootoczenie) organizacji. Dzięki niej uzyskasz wyraźniejszy obraz wyzwań, jakie stoją przed Tobą w wybranej branży. Metoda ta pomoże Ci również odkryć potencjalne możliwości rozwoju biznesu.

Dane do analizy można uzyskać z przepisów prawnych, oficjalnych raportów (np. od administracji państwowej, Czeskiego Urzędu Statystycznego itp.) lub od organizacji badawczych. Wiele informacji jest również publicznie dostępnych w Internecie.

Nazwa metody jest akronimem od angielskiego określenia wpływów na przedsiębiorstwo:

  • Czynniki polityczne (P) - sytuacja polityczna w kraju (np. stabilność, korupcja), podatki, konflikty międzynarodowe.
  • Czynniki ekonomiczne (E) - sytuacja gospodarcza na świecie, stopa inflacji, sytuacja na rynkach międzynarodowych, polityka banku krajowego.
  • Czynniki społeczno-kulturowe (S) - wpływy demograficzne, obyczaje i trendy społeczne, zatrudnienie.
  • Czynniki technologiczne (T) - innowacje w danej dziedzinie, nowe trendy technologiczne (np. digitalizacja, rozwój AI), granty na badania.
  • Czynniki legislacyjne (L) - ustawy i standardy, przepisy BHP i inne branżowe, nadchodzące reformy.
  • Czynniki środowiskowe (E) - pogoda i klimat, wpływy geograficzne, regulacje i dotacje środowiskowe, presja na zrównoważony rozwój biznesu.

Czasami stosuje się również podstawową odmianę tej metody - analizę PEST, która pomija czynniki legislacyjne i środowiskowe.

Zidentyfikowane czynniki są następnie kategoryzowane w zależności od tego, czy mają pozytywny czy negatywny wpływ na Twoją firmę, a także ocenia się ich znaczenie (np. jak duży potencjalny wpływ mają na Twoją firmę).

Wskazówka: Każdy wpływ analizujesz w odniesieniu do sytuacji, z którą masz do czynienia. Tak więc inne czynniki będą Cię interesować przy zakładaniu firmy niż przy wprowadzaniu nowego modelu produktu.

W przypadku wielu decyzji strategicznych niektóre z wymienionych czynników nie są istotne (na przykład zakładając agencję reklamową, niekoniecznie musisz badać czynniki środowiskowe otoczenia). Można więc pominąć te części analizy.

Na przykład uproszczony wynik analizy może wyglądać tak:

Rodzaj czynnika Czynnik Szacowany horyzont czasowy Wpływ Znaczenie
Polityczny Zbliżające się wybory parlamentarne 6 miesięcy Prawdopodobnie negatywny Niski
Dotacje europejskie w sektorze 6-12 miesięcy Pozytywne Średnio
Gospodarka Wysoka inflacja w krajach UE 1-3 lata Negatywny Wysoka
Spadek cen paliw 0-6 miesięcy Pozytywny średni
Społeczno-kulturalne Wzrost popularności produktów z naszej branży 1-2 lata Pozytywne Wysoki
Gospodarstwa domowe wydają mniej z powodu inflacji 1-3 lata negatywny wysoki
Technologiczny Rozwój AI w przemyśle 1-5 lat Pozytywne Średni
Postęp w badaniach nad nowymi metodami produkcji 3 lata i więcej pozytywny średnie
Legislacyjne Nowa dyrektywa UE 12 miesięcy Negatywny Wysoki
Nadchodzące zaostrzenie regulacji rządowych 6-12 miesięcy negatywny Wysoki
Ekologiczne Presja na zrównoważony rozwój produkcji 1-5 lat Negatywne Średnie
Długotrwała susza 3 lata lub więcej negatywny Średni

SWOT

Macierz SWOT to popularne narzędzie analityczne, które pomaga określić mocne i słabe strony przyszłego biznesu, a także ważne czynniki zewnętrzne, które mogą mieć na niego wpływ - czyli Szanse/Zagrożenia.

Co należy sobie wyobrazić pod każdym z pojęć?

  • Strengths (S) - czynniki, które dają Ci przewagę nad konkurencją.
  • Weaknesses (W) - obszary, w których musisz się poprawić.
  • Opportunities (O) - zewnętrzne wpływy, które Twoja firma może wykorzystać na swoją korzyść.
  • Threats (T) - wpływy zewnętrzne, które mogą łatwo pozbawić Cię klientów i zysków, więc chcesz być na nie przygotowany.

Jako podstawę do stworzenia swojego SWOT wykorzystaj dokumentację wewnętrzną (raporty, sprawozdania finansowe itp.), badania rynku lub dane statystyczne. Będziesz też potrzebował informacji z wcześniej wymienionych analiz (na przykład dane wyjściowe z analizy PESTLE pomogą Ci zidentyfikować szanse i zagrożenia).

Ocena czynników

Identyfikacja czynników to oczywiście tylko pierwszy krok w analizie SWOT - zaraz po niej następuje ich ocena. Dzięki niej dowiesz się, na których wpływach należy się skupić w pierwszej kolejności. Ocena zazwyczaj odbywa się w zespole.

Oceniacie mocne i słabe strony w zależności od tego, jak ważne są dla rozwiązania danego problemu strategicznego. W praktyce odbywa się to na przykład w ten sposób, że każdy członek zespołu dzieli 100 punktów pomiędzy zidentyfikowane mocne/słabe strony. Te z największą liczbą punktów są wówczas najważniejsze.

Szanse i zagrożenia są uszeregowane według ich wpływu i prawdopodobieństwa wystąpienia. Najważniejszymi szansami/zagrożeniami są te, które będą miały największy wpływ na firmę i istnieje duże prawdopodobieństwo ich wystąpienia.

Wymień najważniejsze czynniki w tabeli, którą później wykorzystasz do opracowania strategii. Przykładowo, prosty SWOT z konkretnymi przykładami wygląda tak:

Mocne strony (S) Słabe strony (W)
Niski koszt Wyższa cena
Doskonała dostępność usług Powolna dystrybucja
Innowacyjny produkt Wskaźnik awaryjności produktu
Dobra reputacja marki Nieznajomość marki
Dobra obsługa klienta Ograniczona zdolność produkcyjna
Szanse (O) Zagrożenia (T)
Korzystna sytuacja gospodarcza Rosnące ceny materiałów w związku z inflacją
Trendy w modzie Zmiany w preferencjach klientów
Rozwój narzędzi AI w branży Posunięcia konkurentów
Europejskie dotacje dla naszej branży Wyzwania na rynkach globalnych
Luka rynkowa Nowe przepisy/regulacje w branży

Chcesz założyć własną firmę?

Analiza to dopiero początek procesu. Dowiedz się, jak stworzyć udany biznesplan. Jeśli wszystko już przemyślałeś, chętnie pomożemy Ci w formalnym założeniu firmy. Zostaw nam wiadomość, a dopracujemy szczegóły.

Dane do kontaktu

Napisz do nas, a my
odezwiemy się do Ciebie w ciągu 24 godzin.

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i stosuje się do niej zasady Google polityki prywatnościwarunków korzystania z usługi

Zalecane

Zakładanie spółek online
Zakładanie spółek online

Szybkie założenie spółki w 3 dni roboczych…

Szybkie założenie spółki w 3 dni roboczych online od EUR 292. Zarządzaj wszystkim za pomocą kilku kliknięć, my…

Dowiedz się więcej Dowiedz się więcej
Licencja handlowa
Licencja handlowa

Chcesz prowadzić działalność gospodarczą na własny…

Chcesz prowadzić działalność gospodarczą na własny rachunek, ale gubisz się w administracji związanej ze zgłoszeniem…

Dowiedz się więcej Dowiedz się więcej

Wiadomości z naszego bloga